Leusden

Karakteristiek Leusden

De gemeente Leusden maakt landschappelijk gezien onderdeel uit van de Gelderse Vallei enerzijds en de Utrechtse Heuvelrug anderzijds. De huidige gemeente Leusden is in 1969 ontstaan door een samenvoeging van Leusden met de vroegere gemeente Stoutenburg. Leusden kent meerdere dorpskernen, zoals: Leusden-Centrum, Leusden-Zuid, Stoutenburg en Achterveld. Leusden-Centrum en Leusden-Zuid zijn met name in de tweede helft van de twintigste eeuw ontstaan als groeikernen in de nabijheid van Amersfoort. De buurtschap Oud-Leusden ten zuidwesten van Amersfoort, vormt de Middeleeuwse oorsprong van Leusden. Oud-Leusden is bekend van de vrijstaande Middeleeuwse kerktoren te midden van een veelheid aan auto- en snelwegen. Na sloop van de bijbehorende kerk is in de negentiende eeuw langs de weg Amersfoort- Arnhem een nieuwe kerk gebouwd. In de nabijheid van deze kerk is de huidige kern Leusden-Zuid ontstaan.

De gemeente is o.a. bekend door het grote militaire oefenterrein de Leusderheide. Daarnaast vormen de oude landgoederen Den Treek-Henschoten en “Den Boom” een belangrijk landschappelijk en cultuurhistorisch waardevol deel van de gemeente. De oude spoorlijn Amsterdam-Keulen (thans nog gedeeltelijk bekend als Pon-spoorlijn) vormt een strakke herkenbare lijnstructuur in het landschap. Daarnaast speelt ook het Valleikanaal een belangrijke rol als landschappelijk element. De Grebbelinie en Kamp Amersfoort vormen als militair erfgoed een belangrijke herinnering aan de Tweede Wereldoorlog en hebben als structureel element grote invloed op het buitengebied. Leusden kent ondergronds vele verschillende archeologische vindplaatsen uit verschillende perioden. Van een bladspits van een neanderthaler, tot een Romeinse wachttoren of een middeleeuws klooster, het is er allemaal aangetroffen.

De grootste kern, Leusden-Centrum, is met name in de driehoek van spoorlijn, Valleikanaal en A28 tot stand gekomen. Ten oosten van het kanaal is er sprake van een nog aanwezig waardevol (agrarische) buitengebied, onderdeel van de Gelderse Vallei. Leusden-Centrum en Leusden-Zuid zijn thans vrijwel aan elkaar gegroeid, terwijl Achterveld als een solitair dorp in de Gelderse Vallei is gesitueerd. Als bijzonder onderdeel van de nieuwbouwwijken in Leusden-Centrum, wordt de wijk Rozendaal genoemd. De drive-inwoningen die in een bijzondere stedenbouwkundige setting aan elkaar zijn geschakeld (cirkelvormige woonblokken) hebben landelijk als zogenaamde Eurowoningen grote bekendheid gekregen.